Vandali uništavaju gradski park u Vršcu (FOTO)

Vandali uništavaju gradski park u Vršcu.

Molimo sve građane Vršca, koji primete bilo šta slično ovome (da uništavaju grad), da obavezno prijave.

14390620_10154550240602250_9218512545665303023_n

Iz istorijata Parka

Evropski gradovi su od davnina imali svoje parkove i gradske bašte, jer su i njihovi stanovnici, a ne samo pripadnici plemstva, i sami želeli da uživaju u lepoti, mirisu i zvucima prirode. Gradski park u Vršcu je jedan od malobrojnih sačuvanih parkova javnog karaktera, mešovitog stila svojstvenog za Evropu XVIII veka, sa značajnim i retkim predstavnicima drveća i žbunja domaćeg i stranog porekla, koje je vremenom dostiglo impozantne razmere i duboku starost. Pojedini delovi parka uređeni su cvetnim parterima dizajniranim u klasičnom (francuskom) stilu vrtne umetnosti, dok su drugi delovi u pejsažnom (engleskom) stilu koji karakteriše postojanje senovitih, vijugavih staza i slobodan raspored biljnih elemenata. Postojeći floristički sastav ima veliku hortikulturnu i pejsažnu vrednost, a kako je ovaj park jedan od najstarijih i najreprezentativnijih u našoj zemlji, često je i predmet naučnih studija.

Vršac je grad koji se nalazi u jugoistočnom delu Banata, na obodu Panonske nizije. Prostire se u zoni preplitanja dve različite reljefne oblasti – planinske i ravničarske – što predstavlja osnovu prirodnih osobenosti ovoga područja. U takvom okruženju, Gradski park se ističe svojim povoljnim položajem i prostornom definisanošću. Njegovi vrtno-arhitektonski, kulturni i rekreativni sadržaji, čine ga nezamenljivim zelenim prostorom, od neprocenjive vrednosti za poboljšanje životnih i ekoloških uslova u gradskom okruženju. Nastao krajem XVIII veka, Gradski park je vremenom postao atraktivnim simbolom varoši pod Kulom, čije redovno posećivanje njegovi stanovnici odavno već osećaju kao svakodnevnu potrebu. Ovaj park je, samim tim, duboko utkan u istoriju Vršca i duše njegovih stanovnika.

Tridesetih godina XVIII veka, mesto na kojem se danas Gradski park nalazi, pripadalo je uglednoj plemićkoj porodici francuskih kolonista fon Šeribl (prvobitno Žeribl – Gerubel), kojoj je dvorska komora dodelila veliki kompleks zemlje kao plemićko imanje, sa pravom nasleđa. Ova zemlja se nalazila na teritoriji nemačke političke opštine Vršac, a pripadala je Zajfridu fon Šeriblu. Osnivač prvih zasada današnjeg Gradskog parka bio je, verovatno, Johan fon Šeribl (Zajfridov sin). Na tom mestu je 1777. godine postojala „Zajfrid Šeriblova baštenska kućica“, koja je najverovatnije imala funkciju gostionice. Nakon Zajfridove smrti (1795), zbog neizmirenih dugova komorskoj upravi, poklonjena zemlja je oduzeta, a bašta namenjena prodaji.

„Šeriblov majur“ je na licitaciji 15. januara 1797. godine otkupila novoosnovana opština ujedinjenog Vršca. Počev od 1817. godine, kada je Vršac postao slobodan kraljevski grad, ušao je u upotrebu naziv „Gradski majur“ koji je, neposredno pre Revolucije 1848. godine ustupio mesto nazivu „Gradski park“.

U tom periodu, ovaj prostor počinje u potpunosti da se koristi u javne svrhe. U njemu se otvaraju gostionice i poslastičarnice, grade se streljane, klizališta i arene za pozorišne predstave i druge javne priredbe. Tada se još ne može govoriti o pravom parku, jer je to još uvek i zaista bio samo gradski majur, zasađen pretežno voćem i tek ponekim stablom divljega kestena.

Tokom Mađarske revolucije (1848-1849), posećivanje parka je gotovo zamrlo. Tek nakon Revolucije, gradskoj bašti je posvećena mnogo veća pažnja i već 1856. godine potpuno je zasađena drvećem, te dobija formu pravog parka. Naredne godine, izgrađena je i nova arena u kojoj su se održavale brojne manifestacije.

Decembra 1883. započelo je novo razdoblje gradskog parka, osnivanjem „Vršačkog udruženja ljubitelja parka“, koje je vrlo brzo steklo popularnost među građanima. U upravu ovog udruženja ušli su najugledniji Vrščani toga doba (jedan od osnivača Udruženja bio je čuveni vršački istoričar i osnivač Gradskog muzeja – Feliks Mileker), a članstvo se stalno uvećavalo. Osnovni zadatak ovog udruženja bilo je održavanje, proširenje i osavremenjavanje parka, kao i izgradnja novih objekata. Sredstva za ostvarenje ovih ciljeva prikupljana su na priredbama priređivanim u ove svrhe, kada su građani davali svoje priloge, a i gradski Magistrat je za ove potrebe izdvajao sredstva iz svog budžeta. U severozapadnom delu vrta, već 1885. godine je sagrađen staklenik za gajenje cvetnih vrsta, a naredne 1886. započeto je ograđivanje parka ogradom od kovanog gvožđa, koje je potpuno završeno 1889. Od 1891. do 1893. izbušen je bunar dubine 22 m i izgrađeni bazeni za snabdevanje vodom, vodotoranj, fontana i muzički paviljon (1901). Vremenom je prostor travnjaka i cvetnjaka oplemenjen vajarskim delima, a 1906. godine je izgrađeno i dečije igralište. Fontana, koja je izrađena i postavljena 1893. godine u samom centru parka, pravi je njegov ukras, a aktivna je i danas.

Krajem XIX veka, zahvaljujući aktivnosti Udruženja, uređivanje parka moglo je da bude povereno najboljim evropskim baštovanima. U istorijskim dokumentima, pominju se bugarski kneževski dvorski vrtlar Karlo Bec (1887), banjski baštovan Josif Brize iz Lipika (1887) i Hajnrih Avgust Adami koji je svoje stručno obrazovanje sticao u Štrelicu, Berlinu, Hemnicu i Baucenu (1890). U XX veku, sve do 1941. godine, uređivanje Gradskog parka bilo je povereno porodici Ziber: Antonu, Johanu i Jozefu, kao poslednjem baštovanu. Poslednji pomenuti, Prof. dr Jozef Ziber (1920-), tadašnji baštenski pomoćnik, po želji svoga pretpostavljenog, Augusta Adamija, 1941. godine odlazi u Nemačku na studije hortikulture, upisavši ih na Tehničkom univerzitetu u Vajhenštefanu. Dr Jozef Ziber je danas redovni profesor univerziteta u penziji, aktuelni potpredsednik Svetske asocijacije proizvođača ruža i jedan od najčuvenijih svetskih selekcionera. Od oko 25000 vrsta ruža koje u svetu postoje, više od 1000 je njegovo delo. Njegova poslednja selekcija je ruža bez trna, bledih, krupnih, mirisnih cvetova, kojoj je 13.10.2006. godine u Vršcu na dirljivoj ceremoniji „krštenja“ nadenuo ime „vršac“.

Udruženje je, prilikom nabavke drveća i šiblja, naročito vodilo računa o tome da što više vrsta bude zastupljeno u Gradskom parku, tako da su nabavljane retke i egzotične vrste, što je Gradskom parku dalo karakter botaničke bašte.

Aktivnost Udruženja je tokom Prvog svetskog rata bila obustavljena. Vršačko udruženje ljubitelja parka ponovo je konstituisano 28. decembra 1918. i aktivno se uključilo u uređivanje parka, koji je 1920. godine dobio vodovod i osvetljenje, a postojeći objekti su rekonstruisani. Time je Gradski park dobio svoj konačni izgled, koji ga i danas čini posebnim. Poslednja, 44. godišnja skupština Vršačkog udruženja ljubitelja parka održana je 23. aprila 1927. godine.

Gradski park u Vršcu je danas izgubio značajan deo svoje nekadašnje lepote. Drveće je ostarilo i fiziološki oslabilo. Pored toga, u periodu od 1999. do 2001. zabeležena je pojava drastičnog sušenja četinara, kao i masovna pojava štetočina i biljnih bolesti, kao „parazita slabosti“. Mnogo retkih biljaka je upravo u ovom vremenu nestalo. Oktobra 2001. godine započelo se sa sanitarnom sečom potpuno suvih i trulih stabala.

Pa ipak, zbog raznovrsnosti kolorita i tekstura listova, cvetova i plodova, neprekidne igre svetlosti i dinamike smenjivanja fenofaza, lepote arhitektonskih objekata, skulptura i parkovskog mobilijara, estetska funkcionalnost vršačkog Gradskog parka i dalje je vrlo visoka. Ovaj park i dalje neposredno deluje na svoje posetioce snagom svojevrsne likovne kreacije, prijatnim ambijentom mira i tišine.

Pošaljite komentar

Vaša email adresa neće biti objavljena.

x

Takođe pogledajte

OFK Vršac igrao na svom terenu sa Bečejom

Fudbalska prvenstvena utakmica, 10 kola, Srpske lige Vovodina, između Vršca i Bečeja, posle veoma lepe ...

Facebook